Epidemie i pandemie, które zdziesiątkowały ludzkość

Epidemia czy może pandemia? Jak choroby niszczyły ludzkość i jakie straty ponieśliśmy?

Epidemia czy pandemia? Różnica w tych dwóch zagadnieniach jest stosunkowo łatwa i dotyczy właściwie zasięgu występowania danej choroby. O epidemii mówimy, gdy choroba występuje w określonym czasie i określonym miejscu, natomiast o pandemii możemy mówić, gdy w tym samym czasie w wielu krajach na jednym lub na kilku kontynentach występuje dana choroba zakaźna.

Choroby zakaźne zaczęły się pojawić już od momentu zmiany trybu życia ludzi ze zbieracko-łowieckiego na gospodarkę rolniczo-hodowlaną. Życie w takim trybie oprócz wielu korzyści przyniosło wiele niebezpieczeństw, m.in. wspomniane choroby zakaźne, których głównym powodem były:
- duże zagęszczenie populacji,
- bliski kontakt ze zwierzętami, który prowadził  do zakażeń międzyosobniczych i odzwierzęcych,
- klęski głodu, które osłabiały odporność grup ludzkich
- oraz niski poziom higieny, który przez wieki prowadził do epidemii i pandemii na całym świecie.

Dżuma Justyniana: 541-542 r n.e.

Epidemia na terenie Cesarstwa Wschodniorzymskiego. Prawdopodobna przyczyna epidemii to dżuma dymieczna, której przypisuje się również epidemię czarnej śmierci w XIV wieku. Dżuma Justyniana doprowadziła do śmierci 40% mieszkańców Konstantynopola, przeszła również w pandemie i objęła Afrykę północą część Azji i Europy. Szacuje się, że w wyniku tej pandemii śmierć poniosło około 100 milionów osób. Do zakażenia dochodziło zazwyczaj po przez pokąsanie przez pchły (głównie pchły szczurze, Xenopsylla cheopis).

Czarna śmierć: 1347 – 1353 r.

Wywołana bakterią Yersinia pestis (pałeczka dżumy), spowodowała w swoim pierwszym uderzeniu śmierć 50 milionów mieszkańców Europy, rozpowszechniając się od Krymu po całą Europę i Afrykę Północną, prowadząc do epidemii, która nawiedzała różne części świata, aż do XVIII wieku. W jej wyniku zmarło około 200 milionów ludzi. Przenoszona głownie przez pchły ze szczurów, dzikich królików i wiewiórek.

Ospa prawdziwa (nazywana też ospą czarną oraz Varila Vera): 1545 r. - 1550 r.

Epidemia, która doprowadziła do śmierci ok. 15 milionów Azteków czyli 80 procent ówczesnej populacji. W kolejnych atakach choroby min w Bostonie i na terenie osiemnastowiecznej Europy śmierć poniosło prawie 60 milionów ludzi.

Ospa czarna pojawiła się później w Polsce (1963 r.) powodując zakażenia u 99 osób i śmierć siedmiu.

Następnie w byłej Jugosławii (1972 r.) zakażenia 176 osób 35 osób zmarło. Ospa przenosi się m.in. drogą kropelkową i tak do Polski trafiła przez podróżnego wracającego z Indii, a do Jugosławii przez powracającego pielgrzyma z Bliskiego Wschodu.

Wielka zaraza w Londynie: 1665 r. - 1666 r.

Kolejny atak dżumy wywołany  przez bakterię Yersinia pestis, przenoszona przez szczury. Śmierć poniosło przeszło 100 tysięcy mieszkańców miasta, tygodniowo umierało na nią nawet 7 tysięcy osób. Dotarła prawdopodobnie do Anglii na holenderskich statkach handlowych.

Kolejny atak dżumy to XIX wiek. W tym czasie na terenie samych Indii i  Chin zginęło 12 milionów ludzi.

Tyfus plamisty (inaczej dur plamisty, gorączka okretowa, gorączka wojenna): XX wiek .

Tyfus występuje w dużych zgromadzeniach ludzi, gdzie nie są zachowane podstawowe zasady higieny. Przenoszony przez wszy i pchły jest chorobą odzwierzęcą. Wstępował głownie podczas wojen i rewolucji, gdzie ciężko było zadbać o higienę. W czasie I wojny światowej był powodem śmierci 3 milionów ludzi. Następnie tyfus powrócił podczas II wojny światowej przede wszystkim w niemieckich obozach koncentracyjnych. Szczepionkę przeciwko tyfusowi wynalazł polski biolog, profesor Rudolf Stefan Weigl, która do czasu wynalezienia antybiotyków była jedynym sposobem walki tyfusem.

Grypa Hiszpanka: 1918-1919 r.

Grypa wywoływana przez zjadliwą odmianę wirusa H1N1, w wyniku której zmarło około 100 mln ludzi na całym świecie. Atakowała w dużych skupiskach ludzi (np. obozy wojskowe) zwłaszcza osoby w wieku 20-40 lat, w tym również powracających żołnierzy z frontu, którzy zakażali grypą. Pandemia grypy Hiszpanka objęła prawie wszystkie kontynenty.

Ebola (inaczej: Gorączka krwotoczna):  1776, 1994, 2013-2015 rok

Choroba zakaźna w wyniku której w 1976 roku w Zairze na 318 chorych  śmierć poniosło 280 osób.

W 1994 r. w Gabonie było 52 zakażonych, zmarło 31 osób.

W 2000-2003 r. w Afryce Środkowej 300 osób zakażonych, zmarło 253 osoby.

W 2013-2015 roku w Gwinei, Liberii i Sierra Leone było 30 tysięcy zachorowań i 11 tysięcy osób poniosło śmierć.

Ebola to choroba zakaźna o wysokiej śmiertelności, zakażenie przez drogę kropelkową oraz kontakt z krwią zakażonego. Śmiertelność szacowana na 60 do 90 procent. Wywoływana przez wirus ebola, gorączka nie ma oficjalnego potwierdzonego pochodzenia(podczas epidemii podawano pochodzenie od małpy Saba, gryzoni i świni).

Koronawirus: grudzień 2019-obecnie

Covid-19 wirus, który wybuchł w chińskim mieście Wuhan, prawdopodobnie jest to choroba odzwierzęca przenoszona drogą kropelkową. Do dnia 05.04.2020 spowodował 1 213 927 potwierdzonych przypadków zakażeń i 65 652 przypadków śmierci. Obecnie pandemia koronawirusa objęła ponad 200 krajów.

Ludzkość spotykały inne epidemie między innymi trąd czy kiła, które występowały w różnym okresie w różnych częściach świata. Jednak każda pandemia, czy też epidemia zawsze przyczyniają się do zmian w społeczeństwie, gospodarce i polityce w większym bądź mniejszym stopniu. Pozostaje zadać pytanie jaka cenę zapłacimy za pandemię, która obecnie przetacza się przez nasz kraj?

Źródło:

https://www.national-geographic.pl/aktualnosci/zarazy-ktore-dziesiatkowaly-ludzkosc

http://agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-article-e6c5b2b8-9153-465a-8af1-ee3a24d9bc65/c/137.pdf

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-zakazne/pandemia-a-epidemia-roznice-aa-uhAo-iYXH-DGva.html

https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zakazne,goraczka-krwotoczna-ebola---objawy--leczenie-i-profilaktyka,artykul,1579545.html

https://www.medonet.pl/koronawirus/to-musisz-wiedziec,grypa-hiszpanka--czego-nie-wiecie-o-najwiekszej-epidemii-w-historii-,artykul,43757339.html

SKOMENTUJ

7-4 =